SOKULLU MEHMET PAŞA

 

 

 

 

  SOKULLU MEHMET PAŞA

 

 

Doğum 1505 Ravançi,Sokoloviçi,Bosna
Bölgesi, <a href="http://historicalolaylar.blogcu.com/osmali+devleti+kurulus+donemi/" link="black" alink="red" vlink="blue">Osmanlı İmparatorluğu</a>

 

Ölüm 1579
İstanbul,<a href="http://historicalolaylar.blogcu.com/osmali+devleti+kurulus+donemi/" link="black" alink="red" vlink="blue">Osmanlı İmparatorluğu</a>



Sokollu Mehmet Paşa (1505 - 1579) <a href=" http://historicalolaylar.blogcu.com/4577178/" link="black" alink="red" vlink="blue">Kanuni Sultan Süleyman</a>döneminde Osmanlı Donanmasının Kaptan-ı Deryalığı ve gene <a href=" http://historicalolaylar.blogcu.com/4577178/" link="black" alink="red" vlink="blue">Kanuni Sultan Süleyman</a><a href="http://historicalolaylar.blogcu.com/4771823/" link="black" alink="red"II.Selim</a>ve <a href="http://historicalolaylar.blogcu.com/4772052/" link="black" alink="red" vlink="blue">III.Murat</a>devirlerinde toplam 14 yıl, 3 ay, 17 gün <a href="http://historicalolaylar.blogcu.com/osmali+devleti+kurulus+donemi/" link="black" alink="red" vlink="blue">Osmanlı İmparatorluğu</a>'nun sadrazamlığını yapmış bir Osmanlı devlet adamıdır. <a href=" http://historicalolaylar.blogcu.com/4577178/" link="black" alink="red" vlink="blue">Kanuni Sultan Süleyman</a>'ın son vezir-i azamı olmuştur. Hem <a href="http://historicalolaylar.blogcu.com/osmali+devleti+kurulus+donemi/" link="black" alink="red" vlink="blue">Osmanlı İmparatorluğu</a>'nun zirvede bulunduğu dönemi simgelemesi itibariyle hem de icraatları, projeleri ve kişiliği nedenleriyle en büyük Osmanlı sadrazamlarından biri kabul edilir. İki metreyi aşan boyu ile aynı zamanda en uzun boylu Osmanlı sadrazamı idi.

 

SADRAZAMLIKDAN ÖNCEKİ HAYATI

1505 yılında Bosna'nın Visegrad kadılığındaki Rudo kasabasına uzak olmayan Sokoloviçi (Slav dillerinde 'şahin' demektir) köyünde doğmuştur. Bu nedenle Balkan halkları arasında Mehmet Paşa Sokoloviç olarak anılır. Vaftiz edilirken Bayo adı takılmıştı. Babasının adı Dimitriye'ydi. Sırp tarihçilerine göre Dimitriye'nin üç, Türk yazarlarına göre ise iki oğlu daha vardı. Dimitriye'nin bir de kızı vardı.1519 yılında Devşirme sistemi ile çocuk yaşta Edirne Sarayına getirilmiş, Mehmet adı verilerek Türk ve Müslüman kültürü ile yetiştirilmiştir. Ardından İstanbul'a gönderildi. Topkapı Sarayı'nın Enderun Bölümünde çeşitli görevlerde bulundu. 1541'de Kapıcıbaşılığa yükseldi. 1546'da saray hizmetlerinde başarılı olanların dış göreve atanmaları yolundaki gelenek uyarınca Kaptan-ı Derya lığa getirildi. Görevde iken Trablusgarp Seferi'ne katıldı, İstanbul Tersanesini genişletti ve yeniledi. 1549'da vezirliğe yükselerek Rumeli Beylerbeyliğine atandı.

Avusturya ile 1547'de imzalanan barış antlaşmasının bozulması üzerine Sokollu Mehmet Paşa 1551'de Erdel üzerinde yapılacak seferin komutanlığına getirildi. 80.000 kişilik orduyla Erdel'e giren Sokollu Mehmet Paşa önemli kaleleri aldı, ama Temeşvar Kuşatmasında başarılı olamayarak geri çekildi. Temeşvar 1552'de, Macaristan serdarlığına atlan <a href=" http://historicalolaylar.blogcu.com/4774613/" link="black" alink="red" vlink="blue">Kara Ahmed Paşa</a> ile alınabildi.<a href=" http://historicalolaylar.blogcu.com/4577178/" link="black" alink="red" vlink="blue">Kanuni Sultan Süleyman</a> 1553'te Sokollu Mehmet Paşa'yı Rumeli askerlerinin başında Anadolu'ya gönderdi. Aynı yıl başlayan Nahçıvan Seferinde Sokullu komutasındaki Rumeli askerleri büyük başarı gösterdiler. Sefer dönüşünde Sokullu üçüncü kez vezirliğe yükselerek kubbealtı vezirleri arasına katıldı. Sokollu Mehmed Paşa, <a href=" http://historicalolaylar.blogcu.com/4577178/" link="black" alink="red" vlink="blue">Kanuni</a>'nin oğulları arasındaki mücadeleler sırasında da hep <a href="http://historicalolaylar.blogcu.com/4771823/" link="black" alink="red" vlink="blue">Selim</a>'in yanında oldu. Nitekim taht mücadelesini <a href="http://historicalolaylar.blogcu.com/4771823/" link="black" alink="red" vlink="blue">Selim</a>kazandı. <a href="http://historicalolaylar.blogcu.com/4774330/" link="black" alink="red" vlink="blue">Semiz Ali Paşa</a>'nın sadrazamlığa yükselmesiyle ikinci vezir olan Sokullu, onun 1565'de ölmesiyle sadrazamlığa getirildi. Yaşı hayli ilerlemiş olan <a href=" http://historicalolaylar.blogcu.com/4577178/" link="black" alink="red" vlink="blue">Kanuni </a>çok güvendiği Sokullu'ya geniş yetkiler vermişti. 1561'de üçüncü vezir iken <a href=" http://historicalolaylar.blogcu.com/4577178/" link="black" alink="red" vlink="blue">Kanuni Sultan Süleyman</a>'ın torunu ve Sultan <a href="http://historicalolaylar.blogcu.com/4771823/" link="black" alink="red" vlink="blue">II.Selim</a>'in kızı Esmehan Sultan ile evlendi.

 

SADRAZAMLIK DÖNEMİ

Bu tarihten ölümüne kadarki 15 yıl boyunca Osmanlı İmparatorluğunun idaresini fiilen elinde tuttu. <a href=" http://historicalolaylar.blogcu.com/4577178/" link="black" alink="red" vlink="blue">Kanuni Sultan Süleyman</a>'ın son seferi olan Zigetvar kalesi fethini, padişah öldükten sonra o idare etti. <a href=" http://historicalolaylar.blogcu.com/4577178/" link="black" alink="red" vlink="blue">Kanuni Sultan Süleyman</a>'ın ölümünü askerden <a href="http://historicalolaylar.blogcu.com/4771823/" link="black" alink="red" vlink="blue">II.Selim</a>geliceye kadar saklayarak onu tahta çıkarmayı başardı. <a href="http://historicalolaylar.blogcu.com/4771823/" link="black" alink="red" vlink="blue">II.Selim</a> döneminde sürekli sadrazamlıkta kaldı ve devlet işlerini idare etti. Sokullu 1568'de Avusturya ile 8 yıl süren bir barış antlaşması imzaladıktan sonra doğuya yöneldi. Amacı Osmanlı egemenliğini Asya'da ve doğu denizlerinde de güçlendirmekti. Portekiz'in Hint Okyanusu'ndaki artan etkiniğine karşın Kızıldeniz, Umman Denizi ve Basra Körfezi'ndeki Osmanlı gemilerinin sayılarını attırdı. Hindistan ve Endonezya ile iyi ilişkiler kurmaya çalıştı. Sokollu ayrıca Tunus'u Osmanlı himayesi altına sokarak,Kuzey Afrika'yı da denetlemek istiyordu. Ama Piyale Paşa ve Lala Mustafa Paşa gibi karşıtların etkisiyle Divan 1570'de Kıbrıs'ın alınması kararını aldı. Sokullu Venediğe karşı böyle bir savaşın Avrupa'yı kendilerine karşı birleştireceği görüşündeydi. Ama Lala Mustafa Paşa Divan'a uyarak 1571'de Kıbrıs'a1 çıktı. Haçlı Donanması'nın misillemesinde Osmanlı donanması İnebahtı'da yenildi. Alınan ağır yenilgi karşısında Osmanlılara gelen bir Venedik elçisine "Biz sizden Kıbrıs'ı alarak kolunuzu kestik, siz ise donanmamızı yenmekle yalnızca sakalımızı kestiniz; unutmayın ki, kol bir daha yerine gelmez, ama sakal eskisindende gür çıkar." dedi. Gerçekten de Sokullu'nun dediği oldu ve Venedikliler barış istemek zorunda kaldılar. Daha sonra Osmanlı Donanması Tunus'u İspanyollardan aldı. Sokullu 1574'te ölen <a href="http://historicalolaylar.blogcu.com/4771823/" link="black" alink="red" vlink="blue">II.Selim</a>'in yerine geçen <a href="http://historicalolaylar.blogcu.com/4772052/" link="black" alink="red" vlink="blue">III.Murat</a> döneminde de sadrazamlığını sürdürdü. Fakat artık eski gücü yoktu çünkü padişah da artık onun karşıtlarıyla işbirliği halindeydi. Sokullu yine de bazı siyasal başarılara imza attı. Fas'ı Portekiz akınlarından kurtardı, Avusturya'nın saray içine dönük oyunlarını etkisiz hale getirdi. Fakat baskılar artık iyice artmıştı, amcasının oğlu Budin Beylerbeyi Mustafa Paşa sudan bir nedenle idam ettirildi. 1579 yılında ise <a href="http://historicalolaylar.blogcu.com/4772052/" link="black" alink="red" vlink="blue">III.Murat</a>' ın eşi Safiye Sultan tarafından tutulan ve derviş kılığına girmiş bir yeniçeri tarafından hançerlenerek öldürüldü(11 ekim 1579) ve Eyüp'te defnedildi.

 

SOKULLU MEHMET PAŞA'NIN DİĞER HİZMETLERİ

Sokullu Mehmet Paşa 14 yıl süren sadrazamlığı boyunca usta bir siyasetçi olarak öne çıkmış, birçok askeri ve siyasal başarının elde edilmesinde birinci derecede rol almıştır. 60 yıllık devlet hizmeti sırasında da hiçbir görevinden alınmamış, daima bir üst göreve atanmış olması da ayrı bir özelliğidir. Sokullu bir tanesi İstanbul'da, diğerleri Lüleburgaz, Havsa (Edirne) ve Payas (Hatay)'ta bulunan beş külliyesi, imparatorluğun hemen her yanına yayılmış eserleri olmuştur.

Don ve İdil ırmakları arasında bir kanal açarak Osmanlı donanmasına Hazar Denizi yolunu açma, Süveyş Kanalı'nı açma, İzmit Körfezi-Sapanca Gölü-Sakarya Nehri üzerinden Karadeniz'e alternatif bir boğaz açma gibi çağının ötesinde projeleri vardı. Don-İdil kanalı için gerekli işgücü seferber edildi, ancak hava şartları nedeniyle çalışmalar sürdürülemedi. Süveyş Kanalı düşüncesiyle ön adım olarak Sudan zaptedildi. Ancak bu proje de sonuca ulaşamadı. Devlet teşkilatı içinde de önemli düzenlemeler yapmıştır.

Günümüzde adı İstanbul Beşiktaş'ta bir camide ve heykelde, T.C. donanmasındaki TCG SOKULLU MEHMET PAŞA (A-577) adlı öğrenci/okul gemisi ile ve yurdun çeşitli yerlerindeki okullara adının verilmesiyle yaşatılmaktadır.

Yorum Yaz
Arkadaşların Burada !
Arkadaşların Burada !